Retinoblastoom
Het retinoblastoom is een zeldzame oogziekte, die meestal bij kinderen onder de vijf jaar voorkomt. Meestal komt de ziekte al vóór het tweede jaar aan het licht.
Deze oogziekte is een vorm van kanker die ontstaat in het netvlies (retina). Het netvlies ligt als een dunne laag tegen de binnenkant van de oogbol aan. Het behoort tot het zenuwweefsel en is via de oogzenuw verbonden met de hersenen. In het netvlies bevinden zich lichtgevoelige cellen, die (licht)beelden opvangen. Die beelden worden in de hersenen verwerkt, waardoor we ons bewust worden van wat we zien.
De netvliescellen ontstaan al heel vroeg in de zwangerschap door celdelingen. Soms gaat er om onbekende reden bij zo'n celdeling iets fout en raakt de aanmaak van normale cellen verstoord. Er worden dan abnormale cellen geproduceerd, die zich ongeremd gaan delen. Zo ontstaat al tijdens de zwangerschap de aanleg tot een kwaadaardige tumor (gezwel) in het netvlies.
Verschijningsvormen Er zijn twee vormen van retinoblastoom, de erfelijke en de niet erfelijke vorm. Bij de meeste kinderen met een retinoblastoom betreft het de niet-erfelijke vorm, waarbij de tumor zich in één oog ontwikkelt. Bij de andere vorm, die op erfelijkheid berust, kunnen beide ogen worden aangetast. Bovendien ontwikkelen zich bij deze vorm vaak tumoren op meerdere plaatsen in het netvlies. Niet altijd worden beide ogen aangetast. Er kan zich slechts één tumor ontwikkelen of alle tumoren kunnen zich in één oog bevinden. De erfelijke vorm komt minder vaak voor dan de niet-erfelijke vorm.
Stadia Wanneer de ziekte ontdekt wordt, kan deze zich in verschillende stadia bevinden. In het vroegste stadium kan de ziekte alleen worden herkend bij uitgebreid oogonderzoek (oogspiegelen) en wanneer er bewust naar gezocht wordt. Dit betekent in de praktijk, dat de ziekte in dit stadium slechts bij een klein aantal kinderen wordt ontdekt. Dit zijn kinderen bij wie zich al eerder in het andere oog een retinoblastoom ontwikkelde of kinderen bij wie op grond van de familiegegevens een gericht onderzoek op retinoblastoom werd ingesteld.
Bereikt de tumor de zogenaamde gele vlek (macula) in het netvlies of is de tumor daar toevallig ontstaan, dan gaat dat kind slecht zien met dat oog en daardoor soms scheel kijken. Dit verschijnsel kan dus een eerste symptoom zijn van een retinoblastoom. Een ander verschijnsel kan een reflecterend oog zijn, ook wel kattenoog genoemd. Als het oog van een kind vreemd oplicht, betekent dit dat er sprake kan zijn van een retinoblastoom. De tumor is door de pupilopening zichtbaar geworden.
Als de tumor niet tijdig wordt onderkend, kan deze buiten het oog doorgroeien, meestal aan de achterzijde. Dit kan zijn via de oogzenuw naar de hersenen en het ruggenmerg toe, maar ook via de aanwezige bloedvaten naar de oogkas.
Slechts in zeldzame gevallen komt het voor, dat de tumorcellen uitzaaien naar de rest van het lichaam. Bij doorgroei van de tumor buiten het oog is het moeilijk de ziekte terug te dringen. De laatste tijd zijn echter de behandelingsmogelijkheden voor de ziekte, ook in dit stadium, aan het verbeteren.
